Bugun haftaning boshidayoq yevro keskin pasaydi va u bilan birga Yevropa aksiyalar indekslari ham tushdi. Yevropa aksiyalari hamda Fransiyaning 10 yillik obligatsiyalari fyucherslari arzonlashdi, yagona valuta ko‘pchilik G10 valyutalariga nisbatan zaiflashdi va xavfsiz aktivlarga oqim qaytib, AQSh G‘aznachilik obligatsiyalariga talab oshdi. Bunga turtki bo‘lgan voqea — dam olish kunlari Fransiya bo‘ylab tarqalgan tartibsizliklar bo‘ldi.
Oshib borayotgan turmush xarajatlariga qarshi namoyishlar yarim milliondan ortiq odamni jalb qildi va talon‑taroj hamda yong‘inlarga aylanib ketdi. Davlat binolari, do‘konlar va restoranlarga ziyon yetdi. Yakshanba kungi telemurojaatida Emmanuel Macron tartibsizlik ishtirokchilariga nisbatan keskin choralar ko‘rilishini va sodir bo‘layotgan voqealarni milliy sharmandalik deb atadi. U AQSh–Eron urushi sharoitida yoqilg‘i narxlari oshishidan kelib chiqqan jamoatchilik xavotirini tan oldi, biroq mamlakatga tartib kerakligini aytdi. Parijda politsiya bilan to‘qnashuvlar murojaat vaqtida ham davom etdi.
Zarar miqyosi katta. Carrefour va Fransiya savdo federatsiyasi ma’lumotlariga ko‘ra, tartibsizliklardan keyingi tiklanish yuzlab million yevroga tushadi. Taxminan 1 500 ta chakana savdo nuqtasiga putur yetgan, ular orasida 20 ga yaqin Carrefour supermarketlari talon‑taroj qilingan. Besh nafar kasaba uyushmasi allaqachon 5‑noyabr kuni ish haqlarini oshirish va davlat xizmatlarini moliyalashtirishni ko‘paytirishni talab qilib, ish tashlash e’lon qildi hamda nafaqaxo‘rlar va talabalarni ham qo‘shilishga chaqirdi. Elabe so‘rov kompaniyasi bunday o‘ta keskin zo‘ravonlik yana takrorlanishi mumkinligi haqida ogohlantirdi va yaqinda prezident saylovi arafasida bunday ko‘lamdagi hodisalar bo‘lmaganini ta’kidladi. Bu muhim, chunki bozor ko‘cha noroziliklarini byudjet xavfi emas, fon shovqini sifatida qabul qilib kelgan edi.
Bu Fransiya uchun nihoyatda noqulay vaqtda yuz berdi. O‘tgan hafta bo‘lingan Milliy Assambleya 2027‑yilgi byudjetni muhokama qilishni boshladi; hujjatda taqchillikni qariyb 43 milliard yevroga (taxminan 48 milliard dollar) qisqartirish ko‘zda tutilgan. Fransiya moliyasi atrofidagi taranglik oktyabr boshidan beri kuchayib bormoqda. Ko‘plab tahlilchilar allaqachon Fransiya obligatsiyalari bo‘yicha xavotirni Yevrozonadagi qarz inqirozi soyasi bilan qiyoslashmoqda. Iqtisodiyot zaifligicha qolmoqda: biznes faolligi sakkiz oydan beri qisqarib kelmoqda, inflyatsiya esa sentyabrda 3,1% gacha tezlashdi.
Oppozitsiya pozitsiyasi byudjetni qabul qilishni yanada murakkablashtiradi. Avval qayd etilganidek, muxolifat partiyalari 2027‑yilgi saylovlar arafasida Macron boshchiligidagi amaldagi ma’muriyat bilan murosa qilish ehtimoli past. Oktyabr boshidagi so‘rov natijalariga ko‘ra, Marine Le Pen va Jean‑Luc Melenchon ikkinchi bosqichga chiqishi kutilmoqda. Bugun har ikki tomon ham notinchliklardan bir‑birini hujum qilish uchun foydalandi. Le Pen mamlakat zo‘ravonlik va ojizlik garoviga aylanganini aytib, Melenchon partiyasini zo‘ravonlikni “me’yorlashtirish”da aybladi. Melenchon esa aybni politsiya tomonidan bo‘lgan “provikatsiyalar”ga yuklab, o‘zini tartibsizlik ishtirokchilaridan uzoqlashtirishga urindi. O‘ta o‘ng va o‘ta chap kuchlar bir‑birini ayblayotgan, markaz esa tartibni tiklashga e’tibor qaratayotgan bir paytda og‘riqli tejamkorlik choralariga ovoz beradigan ko‘pchilikni topish tobora qiyinlashadi.
Valyuta bozorlarida bu zanjir yangilik emas. Fransiyada shunga o‘xshash voqealar fonida yevro uzoq vaqtdan beri zaiflashib keladi. Oktyabr boshida EUR/USD asosan Fransiya byudjeti va hukumat barqarorligiga oid xavotirlar tufayli 2025‑yil may oyidan beri eng past darajaga tushdi. JPMorgan o‘shanda yevroni keyingi sotuvlar uchun zaif deb atagan edi. Men bir necha bor Fransiya yevro uchun bosh og‘rig‘iga aylanayotganini ta’kidlaganman va agar vaziyat, ayniqsa byudjet atrofida, yanada yomonlashsa, AQSh G‘aznachilik obligatsiyalari va dollarga e’tibor jamlangani fonida ham, yagona valyutaga bosim kuchayishini aytib kelganman. Bugungi harakat buni tasdiqlaydi.
Muammo faqat Fransiya bilan cheklanmaydi. Dam olish kunlari Milan shahrida ham talon‑taroj va tartibsizliklar sodir bo‘ldi, Belgiyada va Portugaliyada namoyishlar o‘tkazildi, kamida olti Yevropa mamlakatida kelasi yilda saylovlar bo‘lib o‘tadi. Bularning barchasi yaqin haftalarda yevroga bosim saqlanib qolishini anglatadi. Menimcha, birinchi real byudjet ovoz berishlari, 5‑noyabr ish tashlashi va keyingi ko‘cha chiqishlarigacha siyosiy xavf yevroni “qisqa irmoqda” ushlab turadi, tiklanishlar esa Parijdan kelayotgan yangiliklar bilan cheklanadi. Agar hokimiyatlar byudjet qabul qilinishini va tartib tiklanishini isbotlay olmasa, yevro va Yevropa aksiyalari bo‘yicha yangi sotuv to‘lqinini istisno qilmagan bo‘lardim; hatto ehtiyotkorona ohangdagi YIB siyosati ham valyutani himoya qila olmasligi mumkin.
EUR/USD bo‘yicha texnik manzara
Xaridorlar endi 1,1235 darajasini qaytarib olish haqida o‘ylashi kerak. Faqat shundan keyingina 1,1265 ni sinab ko‘rish maqsadli bo‘ladi. U yerdan 1,1310 ga yetish mumkin, biroq yirik ishtirokchilarning qo‘llab‑quvvatlanishisiz buni amalga oshirish qiyin bo‘ladi. Pastga qarab esa men jiddiy xaridlarni faqat 1,1195 atrofida kutaman. Agar bu yerda ham xaridorlar ko‘rinmasa, 1,1155 yaqinidagi yangi past darajani kutish yoki 1,1115 dan uzoq pozitsiyalar ochish maqsadga muvofiq bo‘ladi.
GBP/USD bo‘yicha texnik manzara
Funt xaridorlari eng yaqin 1,3340 qarshilik darajasini egallashi kerak. Faqat shundan keyingina 1,3370 ni nishonga olish mumkin bo‘ladi, undan yuqoriga chiqish esa ancha mushkul bo‘ladi. Uzoqroq maqsad sifatida 1,3400 hududi qaralmoqda. Pasayish ssenariysida esa ayiqchilar 1,3310 darajasini nazoratga olishga urinadi. Agar bu uddalansa, diapazon buzilishi buqalar uchun jiddiy zarba bo‘ladi va GBP/USD ni 1,3275 yaqinidagi past darajaga tushirib, 1,3340 gacha yetish imkonini yaratadi.
